Ўістан Х’ю Одэн


Некалькі гадоў таму пераклаў верш, але дагэтуль не задавальняла другая частка перакладу. Цяпер во вярнуўся й трохі паправіў. Дзякуй дарагой ivan_da_marja за грунтоўную кансультацыю, безь якой было б значна цяжэй. :)

Памяці Ў. Б. Ейтса
(памёр у студзені 1939)

І
Ён зьнік у зімовай сьцюжы:
Замёрзлыя ручаі, апусьцелыя аэрапорты,
Зьнявечаныя помнікі пад сьнегам.
Іртуць падала ў роце дня, што таксама канаў.
О, паводле ўсіх прыбораў,
Дзень ягонае сьмерці быў цёмным халодным днём.

Удалечыні ад ягонай хваробы
Ваўкі па-ранейшаму шнырылі ў хвойных гушчэчах,
Вясковыя рэчкі не спакушаліся модным гранітам,
Хаўтурныя словы
Хавалі ад сьмерці ягоныя вершы.

Але ж для яго гэты дзень быў апошнім,
Быў днём сядзелак і чутак.
Прадмесьці ягонага цела паўсталі,
Пляцы ягонага розуму апусьцелі,
Маўчаньне апанавала ўскраіны,
Плынь пачуцьцяў аслабла.
Цяпер ён – гэта толькі ягоныя чытачы.

Параскіданы па тысячах гарадоў,
Цяпер ён аддадзены цалкам чужым прыхільнасьцям,
Каб знайсьці сваё шчасьце ў тамтэйшых змрочных лясах
Ці быць пакараным па тамтэйшых законах сумленьня.
Слова мёртвага
Вандруе ў вантробах жывых.

Але ў клопаце й грукаце Заўтра,
Калі брокеры зноў, бы зьвяры, завыюць на біржы,
А бядняк, як раней, будзе жыць у прывычных пакутах,
І кожны, замкнёны ў вязьніцы самога сябе,
Будзе ўпэўнены, што свабодны, –
Некалькі тысяч згадаюць пра гэты дзень
Як пра дзень незвычайны.
Так, паводле ўсіх прыбораў,
Дзень ягонае сьмерці быў цёмным халодным днём.

ІІ
Ты быў такі ж, як мы; ўсё вытрываў твой дар:
Цялесны заняпад, кабеты-мэцэнаткі.
Ты стаўся песьняром Ірляндыі-вар’яткі.
(Хранічна хворае, як сьведчыць каляндар.)
Паэзія жыцьця ня зьменіць ні на волас:
Адвечным рэчышчам уласным, дзе няма
Падліку галасоў, плыве яна паволі з
Паселішчаў тугі ва ўбогі мэгаполіс,
Дзе верым у жыцьцё і гінем задарма,
Сама – жыцьцё і голас.

ІІІ
Сустракай, магільны лёх:
Ўільям Ейтс у глебу лёг,
Не замкне сваіх радкоў
У ірляндзкі дарасхоў.

Час, няўмольны барацьбіт,
Зрыне мужнага ў нябыт,
Бо ў цялесным харастве
Несьмяротнасьць не жыве;

Ды багоміць Мовы храм
І найлепшым песьнярам,
Хто пяе ў яе званох,
Час вянок кладзе да ног.

Час даруе пакрысе
Кіплінгу заганы ўсе,
Як за талент наўсуцэль
Апраўданы Поль Кладэль…

Скавытаньне воўчых зграй
Працінае кожны край,
Люты люд схавацца мкне
Ў варажнечы, бы ў труне.

Разумовай ганьбы вар
Бы апарыў кожны твар,
А спагаднасьці ачаг
Больш ня цепліцца ў вачах.

Дык зрабі, паэце, крок
У бяздонны ночны змрок,
Несучы хвалу красе
Ў гучным шчырым голасе.

Як садоўнік – працы плён,
Выгадоўвай верш-праклён
І, разьюшаны, паўстань
На людзкую неталань.

У пустэльню нашых душ
Жыцьцядайнай плыняй руш
І ў вязьніцы роспачы
Вольных гонару вучы.


W.H. Auden
In Memory of W.B. Yeats

I

He disappeared in the dead of winter:
The brooks were frozen, the airports almost deserted,
The snow disfigured the public statues;
The mercury sank in the mouth of the dying day.
What instruments we have agree
The day of his death was a dark cold day.

Far from his illness
The wolves ran on through the evergreen forests,
The peasant river was untempted by the fashionable quays;
By mourning tongues
The death of the poet was kept from his poems.

But for him it was his last afternoon as himself,
An afternoon of nurses and rumours;
The provinces of his body revolted,
The squares of his mind were empty,
Silence invaded the suburbs,
The current of his feeling failed; he became his admirers.

Now he is scattered among a hundred cities
And wholly given over to unfamiliar affections,
To find his happiness in another kind of wood
And be punished under a foreign code of conscience.
The words of a dead man
Are modified in the guts of the living.

But in the importance and noise of to-morrow
When the brokers are roaring like beasts on the floor of the Bourse,
And the poor have the sufferings to which they are fairly accustomed,
And each in the cell of himself is almost convinced of his freedom,
A few thousand will think of this day
As one thinks of a day when one did something slightly unusual.
What instruments we have agree
The day of his death was a dark cold day.


II

You were silly like us; your gift survived it all:
The parish of rich women, physical decay,
Yourself. Mad Ireland hurt you into poetry.
Now Ireland has her madness and her weather still,
For poetry makes nothing happen: it survives
In the valley of its making where executives
Would never want to tamper, flows on south
From ranches of isolation and the busy griefs,
Raw towns that we believe and die in; it survives,
A way of happening, a mouth.


III

Earth, receive an honoured guest:
William Yeats is laid to rest.
Let the Irish vessel lie
Emptied of its poetry.

[Auden later deleted the next three stanzas.]

Time that is intolerant
Of the brave and the innocent,
And indifferent in a week
To a beautiful physique,

Worships language and forgives
Everyone by whom it lives;
Pardons cowardice, conceit,
Lays its honours at their feet.

Time that with this strange excuse
Pardoned Kipling and his views,
And will pardon Paul Claudel,
Pardons him for writing well.

In the nightmare of the dark
All the dogs of Europe bark,
And the living nations wait,
Each sequestered in its hate;

Intellectual disgrace
Stares from every human face,
And the seas of pity lie
Locked and frozen in each eye.

Follow, poet, follow right
To the bottom of the night,
With your unconstraining voice
Still persuade us to rejoice.

With the farming of a verse
Make a vineyard of the curse,
Sing of human unsuccess
In a rapture of distress.

In the deserts of the heart
Let the healing fountains start,
In the prison of his days
Teach the free man how to praise.